Postępowanie restrukturyzacyjne jest rozwiązaniem dla przedsiębiorców, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej, ale chcą uniknąć ogłoszenia upadłości i kontynuować prowadzenie firmy. Jego głównym celem jest zawarcie układu z wierzycielami, uporządkowanie zobowiązań oraz stworzenie realnych warunków do dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Restrukturyzacja może polegać m.in. na rozłożeniu zadłużenia na raty, odroczeniu terminów płatności, częściowym umorzeniu zobowiązań albo wdrożeniu działań naprawczych w firmie. Wybór właściwego rodzaju postępowania zależy od sytuacji dłużnika, liczby wierzycieli, poziomu wierzytelności spornych oraz tego, czy przedsiębiorstwo ma realną szansę na dalsze prowadzenie działalności.

Jeżeli firma utraciła płynność finansową, warto jak najszybciej przeanalizować dostępne rozwiązania. W niektórych przypadkach właściwa będzie restrukturyzacja, a w innych konieczne może okazać się złożenie wniosku o upadłość firmową przedsiębiorcy.

Czym jest postępowanie restrukturyzacyjne?

Postępowanie restrukturyzacyjne to procedura przewidziana w ustawie: Prawo restrukturyzacyjne. Jej zadaniem jest umożliwienie dłużnikowi zawarcia układu z wierzycielami, a w określonych przypadkach również przeprowadzenie działań naprawczych w przedsiębiorstwie.

W praktyce postępowanie restrukturyzacyjne ma chronić firmę przed upadłością. Nie oznacza to jednak automatycznego umorzenia długów ani całkowitego zatrzymania odpowiedzialności za zobowiązania. Celem jest takie ułożenie relacji z wierzycielami, aby przedsiębiorca mógł regulować swoje zobowiązania w sposób możliwy do wykonania, a wierzyciele uzyskali zaspokojenie w większym stopniu niż w przypadku upadłości.

Restrukturyzacja może być szczególnie przydatna wtedy, gdy firma ma przejściowe problemy z płynnością, ale nadal posiada kontrakty, klientów, majątek, przychody albo perspektywę poprawy sytuacji gospodarczej.

Kiedy warto rozważyć restrukturyzację firmy?

Postępowanie restrukturyzacyjne warto rozważyć możliwie wcześnie - zanim problemy finansowe staną się na tyle poważne, że jedynym rozwiązaniem pozostanie upadłość. Im szybciej przedsiębiorca zareaguje, tym większa szansa na porozumienie z wierzycielami i utrzymanie działalności.

Restrukturyzacja może być dobrym rozwiązaniem, gdy:

  • firma ma opóźnienia w płatnościach, ale nadal generuje przychody,
  • przedsiębiorca przewiduje problemy z terminową spłatą zobowiązań,
  • wierzyciele zaczynają kierować wezwania do zapłaty,
  • pojawia się ryzyko egzekucji komorniczej,
  • firma potrzebuje czasu na uporządkowanie finansów,
  • możliwe jest zaproponowanie wierzycielom realnego układu.

 

Jeżeli przedsiębiorca nie wie, czy lepszym rozwiązaniem będzie restrukturyzacja, czy upadłość, pomocne może być porównanie obu procedur. Więcej na ten temat opisaliśmy w artykule czym różni się upadłość konsumencka od postępowania restrukturyzacyjnego.

Rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych

Prawo restrukturyzacyjne przewiduje cztery podstawowe rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych:

Rodzaj postępowania Dla kogo? Poziom formalności Najważniejsza cecha
Postępowanie o zatwierdzenie układu Dla firm z mniejszym poziomem sporu z wierzycielami Najniższy Dłużnik sam wybiera nadzorcę układu
Przyspieszone postępowanie układowe Dla firm, w których suma wierzytelności spornych nie przekracza 15% Średni Sąd otwiera postępowanie i wyznacza nadzorcę sądowego
Postępowanie układowe Dla spraw z większym poziomem wierzytelności spornych Wyższy Wierzyciele mogą składać sprzeciwy do spisu wierzytelności
Postępowanie sanacyjne Dla firm wymagających głębszych działań naprawczych Najwyższy Możliwe są działania sanacyjne prowadzące do uzdrowienia przedsiębiorstwa

Każde z tych postępowań ma inny stopień sformalizowania, inny zakres udziału sądu oraz inne skutki dla dłużnika i wierzycieli. Dlatego wybór właściwego trybu powinien być poprzedzony analizą sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.

Postępowanie o zatwierdzenie układu

Postępowanie o zatwierdzenie układu jest najmniej sformalizowane spośród wszystkich postępowań restrukturyzacyjnych przewidzianych ustawą Prawo restrukturyzacyjne. Dłużnik we własnym zakresie wybiera nadzorcę układu, z którym następnie zawiera umowę. We współpracy z nadzorcą układu przygotowuje propozycje układowe, przedstawia je wierzycielom i zbiera od nich głosy w celu doprowadzenia do zawarcia układu.

Postępowanie to jest z reguły tańsze oraz szybsze od innych postępowań restrukturyzacyjnych. Jest zalecane dla dłużników, którzy regulują swoje zobowiązania na bieżąco lub nie mają jeszcze dużych opóźnień w płatnościach, ale mogą w niedalekiej przyszłości zetknąć się z problemami finansowymi.

Postępowanie o zatwierdzenie układu może być skutecznie przeprowadzone przede wszystkim wtedy, gdy suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15% ogólnej sumy wierzytelności i dłużnik ma realną szansę przekonać większość wierzycieli do zawarcia układu.

Przyspieszone postępowanie układowe

Przyspieszone postępowanie układowe umożliwia zawarcie układu w trybie uproszczonym. Podobnie jak postępowanie o zatwierdzenie układu, może być prowadzone wtedy, gdy suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15% ogólnej sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem.

W przeciwieństwie do postępowania o zatwierdzenie układu dłużnik nie wybiera samodzielnie nadzorcy układu, nie przygotowuje samodzielnie całej procedury głosowania i nie zbiera głosów od wierzycieli poza sądem. W tym postępowaniu nadzorcę sądowego wyznacza sąd restrukturyzacyjny.

Nadzorca sądowy kontroluje czynności dłużnika, w tym składane przez niego propozycje układowe, a także sporządza plan restrukturyzacyjny. Po otwarciu przyspieszonego postępowania układowego postępowania egzekucyjne i zabezpieczające prowadzone przez komorników lub organy administracyjne zostają zawieszone z mocy prawa, a wcześniej dokonane zajęcia rachunków bankowych mogą być uchylone przez sędziego-komisarza.

Postępowanie układowe

Postępowanie układowe jest kierowane do dłużników, w przypadku których suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem przekracza 15% ogólnej sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem.

Postępowanie układowe swoim przebiegiem jest zbliżone do przyspieszonego postępowania układowego. Zasadnicza różnica polega jednak na tym, że wierzyciel, który nie został umieszczony w spisie wierzytelności, może złożyć sprzeciw co do odmowy uznania wierzytelności albo sprzeciw co do uznania wierzytelności innego wierzyciela.

Takiej możliwości nie ma w przyspieszonym postępowaniu układowym. Z tego względu postępowanie układowe jest bardziej sformalizowane i trwa dłużej niż przyspieszone postępowanie układowe. Może być jednak właściwym rozwiązaniem w sprawach, w których pomiędzy dłużnikiem a wierzycielami istnieje większy spór co do wysokości lub zasadności zobowiązań.

Postępowanie sanacyjne

Postępowanie sanacyjne jest najbardziej sformalizowanym i rygorystycznym rodzajem postępowania restrukturyzacyjnego. W jego trakcie dłużnik może nie tylko zrestrukturyzować zadłużenie, ale również doprowadzić do uzdrowienia sytuacji gospodarczej firmy poprzez przeprowadzenie działań sanacyjnych, czyli naprawczych.

Działania te są prowadzone na podstawie planu restrukturyzacyjnego sporządzonego przez zarządcę. Postępowanie sanacyjne w znacznym stopniu ingeruje w strukturę restrukturyzowanego przedsiębiorstwa. Dłużnik poddany jest stałemu nadzorowi zarządcy, sędziego-komisarza oraz wierzycieli.

Wszelkie niedogodności związane z tym postępowaniem są jednak rekompensowane jego celem. Postępowanie sanacyjne pozwala nie tylko na restrukturyzację zadłużenia, ale także na głębsze uporządkowanie sytuacji przedsiębiorstwa i stworzenie realnej szansy na wyjście z kłopotów finansowych.

Jak wybrać właściwy rodzaj postępowania restrukturyzacyjnego?

Wybór właściwego rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego zależy od konkretnej sytuacji przedsiębiorcy. Nie zawsze najlepszym rozwiązaniem będzie postępowanie najmniej sformalizowane. W niektórych sprawach konieczna może być szersza ochrona przed egzekucją, większy udział sądu albo przeprowadzenie działań naprawczych.

Przy wyborze postępowania warto przeanalizować:

  • czy firma jest już niewypłacalna, czy dopiero zagrożona niewypłacalnością,
  • ilu wierzycieli ma przedsiębiorca,
  • jaka jest wysokość zadłużenia,
  • jaki jest udział wierzytelności spornych,
  • czy prowadzone są egzekucje,
  • czy przedsiębiorca chce kontynuować działalność,
  • czy możliwe jest przedstawienie wierzycielom realnych propozycji układowych,
  • czy konieczne są działania naprawcze w firmie.

 

Jeżeli sytuacja przedsiębiorcy jest już bardzo trudna, a restrukturyzacja nie daje realnych szans powodzenia, konieczne może być rozważenie upadłości firmowej. Z kolei osoby, które zakończyły prowadzenie działalności gospodarczej, mogą w określonych przypadkach sprawdzić, kiedy możliwa jest upadłość konsumencka po zamknięciu działalności gospodarczej.

Postępowanie restrukturyzacyjne a upadłość

Postępowanie restrukturyzacyjne i postępowanie upadłościowe mają różne cele. Restrukturyzacja ma umożliwić przedsiębiorcy zawarcie układu z wierzycielami i dalsze prowadzenie działalności. Upadłość służy natomiast zasadniczo likwidacji majątku dłużnika i zaspokojeniu wierzycieli w możliwie najwyższym stopniu.

W praktyce restrukturyzacja powinna być rozważana wtedy, gdy przedsiębiorstwo nadal ma potencjał gospodarczy. Jeżeli firma ma klientów, przychody, majątek albo możliwość odzyskania rentowności, zawarcie układu może być korzystniejsze niż upadłość.

Upadłość staje się bardziej prawdopodobna wtedy, gdy przedsiębiorca nie jest w stanie wykonywać zobowiązań, nie ma realnej perspektywy poprawy sytuacji i nie może zaproponować wierzycielom wykonalnego układu. W takim przypadku istotne znaczenie ma terminowe działanie, ponieważ przedsiębiorca powinien reagować na stan niewypłacalności bez zbędnej zwłoki.

Zmiany w prawie restrukturyzacyjnym w 2025 roku

W ostatnich latach przepisy dotyczące restrukturyzacji i upadłości były przedmiotem kolejnych zmian. Szczególne znaczenie ma nowelizacja Prawa restrukturyzacyjnego, Prawa upadłościowego oraz przepisów dotyczących Krajowego Rejestru Zadłużonych z 2025 roku.

Zmiany te mają na celu usprawnienie postępowań, zwiększenie skuteczności restrukturyzacji oraz lepsze uporządkowanie relacji między dłużnikiem a wierzycielami. W praktyce oznacza to, że przy analizie sytuacji przedsiębiorcy należy brać pod uwagę nie tylko dotychczasowe rodzaje postępowań, ale również aktualne przepisy dotyczące układu, dokumentacji, wierzycieli i roli sądu.

Z tego powodu przedsiębiorca planujący restrukturyzację powinien upewnić się, że jego sytuacja została oceniona według aktualnego stanu prawnego. Ma to znaczenie zarówno przy wyborze rodzaju postępowania, jak i przy przygotowaniu propozycji układowych oraz planu restrukturyzacyjnego.

Podsumowanie

Postępowanie restrukturyzacyjne może być skutecznym narzędziem dla przedsiębiorcy, który chce uniknąć upadłości, uporządkować zadłużenie i zawrzeć układ z wierzycielami. W polskim prawie funkcjonują cztery podstawowe rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych: postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe oraz postępowanie sanacyjne.

Każde z nich ma inne zastosowanie, inny poziom formalności i inne skutki dla przedsiębiorcy. Dlatego wybór właściwej procedury powinien być poprzedzony analizą sytuacji firmy, wysokości zadłużenia, liczby wierzycieli, poziomu wierzytelności spornych oraz możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Jeżeli Twoja firma ma problemy z wypłacalnością, warto możliwie wcześnie skonsultować sytuację z kancelarią zajmującą się prawem upadłościowym i restrukturyzacyjnym. Wczesna reakcja może zwiększyć szanse na zawarcie układu i uniknięcie upadłości. W celu umówienia konsultacji, zachęcamy do kontaktu telefonicznego pod numerem: 883 615 777