W dobie swobodnego przepływu osób w Unii Europejskiej coraz więcej cudzoziemców mieszka i pracuje w Polsce. Wraz z osiedleniem się na stałe pojawiają się również problemy natury finansowej – niekiedy wynikające z zadłużenia w kraju pochodzenia, a innym razem już w Polsce. W takich przypadkach pojawia się pytanie: czy obcokrajowiec może ogłosić upadłość konsumencką w Polsce? Odpowiedź brzmi: tak, ale pod pewnymi warunkami. W niniejszym artykule wyjaśniamy, na jakich zasadach cudzoziemcy mogą skorzystać z procedury upadłości konsumenckiej w naszym kraju oraz jakie wymagania muszą spełnić.

 

Kto może ogłosić upadłość konsumencką w Polsce?

Polskie prawo upadłościowe nie ogranicza możliwości ogłoszenia upadłości tylko do obywateli Polski. Zgodnie z przepisami, upadłość konsumencka przysługuje każdej osobie fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej i znajduje się w stanie niewypłacalności – niezależnie od obywatelstwa. Kluczowym warunkiem nie jest więc narodowość, lecz tzw. centrum podstawowej działalności życiowej, znane również jako COMI (centre of main interests).

 

COMI – czym jest i dlaczego ma znaczenie?

COMI to pojęcie zaczerpnięte z prawa unijnego, które pozwala ustalić, w którym kraju członek UE może ogłosić upadłość. W praktyce chodzi o to, gdzie osoba fizyczna faktycznie mieszka, pracuje i prowadzi swoje życie codzienne. Jeśli cudzoziemiec mieszka w Polsce na stałe, wynajmuje tu mieszkanie, pracuje, jego dzieci chodzą tu do szkoły, a wszystkie zobowiązania i dochody koncentrują się w Polsce – wówczas można uznać, że jego COMI znajduje się właśnie tutaj.

Zgodnie z unijnym rozporządzeniem w sprawie postępowania upadłościowego, sąd polski może orzekać w sprawie upadłości osoby fizycznej, nawet nieposiadającej obywatelstwa polskiego, jeśli jej COMI znajduje się na terytorium Polski.

 

Jakie warunki musi spełnić cudzoziemiec?

Aby cudzoziemiec mógł skutecznie złożyć wniosek o upadłość konsumencką w Polsce, powinien:

  • mieszkać na stałe w Polsce (legalnie i z zamiarem pozostania),
  • posiadać tutaj ośrodek interesów życiowych, czyli m.in. miejsce pracy, centrum życia rodzinnego i społecznego,
  • być niewypłacalny, tj. niezdolny do terminowego regulowania swoich zobowiązań przez okres co najmniej trzech miesięcy,
  • nie prowadzić działalności gospodarczej (jeśli prowadził – musi ją wcześniej zamknąć lub wykreślić z CEIDG).

W praktyce oznacza to, że cudzoziemiec przebywający w Polsce na podstawie karty pobytu, mający tutaj legalne zatrudnienie i zadłużenie powstałe w kraju lub za granicą, może złożyć wniosek o upadłość konsumencką przed sądem upadłościowym w Polsce.

 

A co z długami powstałymi za granicą?

To częsta sytuacja – cudzoziemiec zadłużył się w swoim kraju pochodzenia (np. w Niemczech, na Ukrainie czy w Hiszpanii), a później przeprowadził się do Polski i nie jest w stanie tych zobowiązań spłacić. W takim przypadku również może ubiegać się o upadłość w Polsce, o ile jego COMI znajduje się tutaj.

Należy jednak pamiętać, że wierzyciele zagraniczni muszą zostać poinformowani o toczącym się postępowaniu. W praktyce sąd może zobowiązać wnioskodawcę do przetłumaczenia wniosku lub niektórych dokumentów na język kraju pochodzenia wierzycieli. Ponadto, zagraniczni wierzyciele mają prawo zgłosić swoje roszczenia w polskim postępowaniu upadłościowym.

 

Jakie dokumenty powinien przygotować cudzoziemiec?

Cudzoziemiec składający wniosek o upadłość powinien przygotować:

  • dokument tożsamości (np. paszport, karta pobytu),
  • dokumenty potwierdzające miejsce zamieszkania i zatrudnienia w Polsce,
  • wykaz majątku i zobowiązań – zarówno tych powstałych w Polsce, jak i za granicą,
  • dowody na niewypłacalność (np. wypowiedzenia umów kredytowych, wezwania do zapłaty, egzekucje komornicze),
  • dokumenty potwierdzające, że jego COMI znajduje się w Polsce.

Warto w tym procesie skorzystać z pomocy prawnika specjalizującego się w upadłości konsumenckiej, zwłaszcza jeśli sprawa dotyczy wierzytelności transgranicznych.

 

Czy są jakieś ograniczenia?

Choć upadłość konsumencka w Polsce jest dostępna dla cudzoziemców, warto pamiętać, że sąd może oddalić wniosek, jeśli uzna, że COMI nie znajduje się w Polsce lub że wniosek został złożony wyłącznie w celu uniknięcia odpowiedzialności w innym państwie (tzw. forum shopping). Dlatego tak ważne jest rzetelne udokumentowanie, że to właśnie Polska jest centrum życia dłużnika.

Upadłość konsumencka w Polsce jest dostępna również dla obcokrajowców, o ile spełniają określone warunki – przede wszystkim związane z miejscem zamieszkania i ośrodkiem interesów życiowych. W praktyce oznacza to, że cudzoziemiec żyjący na stałe w Polsce, zadłużony w kraju lub za granicą, może z powodzeniem ubiegać się o oddłużenie przed polskim sądem. Kluczowe znaczenie ma jednak dobrze przygotowany wniosek oraz właściwe udokumentowanie sytuacji życiowej.

Jeśli jesteś cudzoziemcem i rozważasz ogłoszenie upadłości w Polsce – skontaktuj się z naszą kancelarią. Pomożemy Ci przejść przez cały proces i zabezpieczyć Twoje prawa, niezależnie od kraju pochodzenia czy miejsca powstania zobowiązań.